प्रिय वाचकांनो, जेव्हा तुम्ही व्हॉट्सअॅपवर विविध नावाने APK File” प्राप्त होतात तेव्हा त्यात एक धोका लपलेला असू शकतो. भारतात, विशेषतः महाराष्ट्रात, सायबर फ्रॉडस्टर्स एक नवीन पद्धतीने सामान्य लोकांना फसवत आहेत. हे फ्रॉडस्टर्स “पर्सनलाइज्ड ग्रीटिंग कार्ड” किंवा “स्पेशल मेसेज” अशा बहाण्याने APK फाइल पाठवतात. ही फाइल डाऊनलोड आणि इन्स्टॉल केल्यावर तुमचा स्मार्टफोन हॅक होतो आणि बँक खात्यातून लाखो रुपये गायब होतात. महाराष्ट्र पोलिसांच्या सायबर सेलनुसार, गेल्या काही महिन्यांत मुंबई, पुणे, नागपूर आणि गडचिरोलीसारख्या भागात अशा शेकडो तक्रारी नोंदवल्या गेल्या आहेत. हे स्कॅम केवळ आर्थिक नुकसान करत नाहीत, तर तुमची वैयक्तिक माहितीही धोक्यात टाकतात. या लेखात आम्ही या स्कॅमची सविस्तर माहिती, ते कसे काम करते, ते कसे टाळावे आणि फ्रॉड झाल्यास काय करावे याबाबत मार्गदर्शन करणार आहोत. सावधगिरी हीच सुरक्षितता आहे, म्हणून हे वाचा आणि इतरांना शेअर करा.
या स्कॅमची सुरुवात नेहमी एका साध्या मेसेजने होते. अनोळखी किंवा अगदी ओळखीच्या नंबरवरून (जो आधी हॅक झालेला असू शकतो) एक मेसेज येतो: “तुमच्यासाठी स्पेशल न्यू इयर ग्रीटिंग! ही APK फाइल डाऊनलोड करा आणि ओपन करा.” ही APK फाइल Android Package Kit असते, जी एक प्रकारची अॅप इन्स्टॉलेशन फाइल आहे. पण ही सामान्य फाइल नसते; यात मालवेअर किंवा स्पायवेअर लपलेले असते. फाइल इन्स्टॉल केल्यावर हे मालवेअर तुमच्या फोनमध्ये सक्रिय होते आणि तुमचे एसएमएस (ज्यात बँकिंग OTP येतात), पासवर्ड, कॉन्टॅक्ट्स, फोटो आणि अगदी बँकिंग अॅप्सची माहिती वाचते. फ्रॉडस्टर्सना तुमच्या फोनचा रिमोट कंट्रोल मिळतो, ज्यामुळे ते UPI, नेट बँकिंग किंवा क्रेडिट कार्डद्वारे पैसे ट्रान्सफर करतात. हे सर्व काही मिनिटांत घडते, आणि पीडिताला कळतही नाही. शिवाय, हे मालवेअर तुमच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमधील इतरांना आपोआप हीच फाइल पाठवते, ज्यामुळे स्कॅम एका विषाणूसारखा पसरतो. तेलंगणा आणि महाराष्ट्रातील पोलिसांनी अशा अनेक केसेस उघडकीस आणल्या आहेत, ज्यात लाखो रुपयांचे नुकसान झाले आहे.
महाराष्ट्रात हे स्कॅम विशेषतः वेगाने वाढत आहे कारण लोक डिजिटल पेमेंट्सचा वापर जास्त करतात. उदाहरणार्थ, मुंबईतील एका व्यावसायिकाने न्यू इयर ग्रीटिंगच्या नावाने आलेली APK ओपन केली आणि त्याच्या खात्यातून ५ लाख रुपये गायब झाले. गडचिरोलीसारख्या ग्रामीण भागातही अशा घटना घडल्या आहेत, ज्यात शेतकरी आणि छोटे व्यावसायिक पीडित झाले. फ्रॉडस्टर्स विविध बहाणे वापरतात – जसे की RTO ई-चलान, KYC अपडेट, जॉब ऑफर किंवा वेडिंग इन्व्हिटेशन. हे स्कॅम फक्त APK फाइल्सपुरते मर्यादित नाहीत; कधीकधी लिंक्सद्वारेही मालवेअर पसरवले जाते. राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलवर (cybercrime.gov.in) नोंदवलेल्या आकडेवारीनुसार, २०२५ मध्ये अशा स्कॅम्समुळे अब्जावधी रुपयांचे नुकसान झाले आहे. हे फ्रॉडस्टर्स प्रामुख्याने परदेशातून ऑपरेट करतात, पण त्यांचे नेटवर्क भारतातही पसरलेले आहे. पोलिसांच्या मते, हे स्कॅम रोखण्यासाठी जनजागृती हाच मुख्य उपाय आहे.
तुम्ही स्वतःला या धोक्यापासून वाचवण्यासाठी काही सोप्या पावलांचा अवलंब करू शकता. प्रथम, व्हॉट्सअॅप किंवा एसएमएसवरून आलेली कोणतीही APK फाइल कधीही डाऊनलोड किंवा इन्स्टॉल करू नका. अधिकृत अॅप्स फक्त Google Play Store किंवा App Store वरूनच घ्या. दुसरे, तुमच्या फोनच्या सेटिंग्समध्ये “Unknown Sources” किंवा “Install unknown apps” ही ऑप्शन बंद ठेवा, जेणेकरून अनोळखी फाइल्स इन्स्टॉल होऊ शकणार नाहीत. तिसरे, अगदी ओळखीच्या व्यक्तीकडून APK आली तरी आधी फोन करून खात्री करा – कारण त्यांचे अकाउंट हॅक झाले असू शकते. व्हॉट्सअॅपवर दोन-स्टेप व्हेरिफिकेशन सुरू करा आणि बँकिंग अॅप्ससाठी अॅप लॉक किंवा बायोमेट्रिक सिक्युरिटी वापरा. संशयास्पद मेसेज आला तर तो ताबडतोब ब्लॉक करा, रिपोर्ट करा आणि डिलीट करा. अँटीव्हायरस अॅप्स जसे की Avast किंवा Norton वापरणेही फायदेशीर ठरू शकते. या टिप्स फॉलो केल्यास तुम्ही ९०% स्कॅम्सपासून सुरक्षित राहाल.
जर दुर्दैवाने तुम्ही फ्रॉडचे बळी झालात तर घाबरू नका – तात्काळ कारवाई केल्यास पैसे परत मिळू शकतात. प्रथम, लगेच तुमच्या बँकेला फोन करा आणि खाते ब्लॉक किंवा फ्रीझ करा, जेणेकरून आणखी ट्रान्झॅक्शन्स होऊ नयेत. दुसरे, राष्ट्रीय सायबर क्राइम हेल्पलाइन १९३० वर कॉल करा, जी २४x७ उपलब्ध आहे आणि तज्ज्ञ मार्गदर्शन देते. तिसरे, www.cybercrime.gov.in वर ऑनलाइन तक्रार नोंदवा – विशेषतः फ्रॉड झाल्यापासून पहिल्या तासात (गोल्डन अवर) तक्रार केल्यास पैसे रिकव्हर होण्याची शक्यता जास्त असते. जवळच्या पोलिस स्टेशनमध्ये FIR दाखल करा आणि बँक स्टेटमेंट्स, स्क्रीनशॉट्स सारखे पुरावे सादर करा. महाराष्ट्र सायबर पोलिसांच्या मते, अशा केसेसमध्ये वेळेवर कारवाई केल्यास ७०% प्रकरणांत पैसे परत मिळतात. शेवटी, हे लक्षात ठेवा की डिजिटल जगात सावधगिरी हीच तुमची ढाल आहे. ही माहिती तुमच्या कुटुंब आणि मित्रांना शेअर करा आणि सुरक्षित डिजिटल भारताच्या उभारणीत योगदान द्या. न्यूज महाराष्ट्र व्हॉइस टीम